1
Bạn cần hỗ trợ?

Cấu tạo và công dụng đặc biệt của Beta Glucan

Được cấu tạo từ một chuỗi các phân tử Glucose, Beta Glucan làm tăng sản xuất đại thực bào, bạch cầu và các tế bào tiêu diệt tự nhiên của cơ thể cũng như tăng hoạt tính của các tế bào T-healper, làm tăng mức IL-1 và TNFα.

Cấu tạo của Beta Glucan

Β-D-glycan là những hợp chất có cấu tạo từ rất nhiều phân tử đường dãy D nối với nhau bằng dây nối β-D-glycosid, quan trọng hơn cả là: (1,3)-β-D-glucan, 1,4-β-D-glucan, (1,6)-β-D-glucan.

Với các dẫn chất (1,3)-β-D-glucan, phân tử có cấu tạo có thể chỉ là 1 mạch thẳng tạo bởi các liên kết 1→3 hay có thể “phân nhánh” bởi các liên kết 1→6 hay 1→4. Người ta thường gọi chúng là các (1,3/1,6)-β-D-glucan hay (1,3/1,4)-β-D-glucan. Các nhánh thường ngắn hơn so với nhánh của tinh bột. Các (1,3)-β-D-glucan khác nhau bởi khối lượng phân tử, chiều dài mạch chính, mức độ phân nhánh và chiều dài mạch nhánh. Kiểu cấu tạo mạch của các (1,3)-β-D-glucan có sự phân biệt khá lớn theo nguồn gốc sinh vật của chúng. Các (1,3)-β-D-glucan của vi khuẩn thường là một mạch thẳng (ví dụ như curdlan của loài vi khuẩn Agrobacterium biobar). Các (1,3)-β-D-glucan của nấm thường là một mạch phân nhánh dạng xương cá với mạch nhánh ngắn nối vào mạch chính bằng dây nối 1→6, (ví dụ như Schizophyllan của nấm Schizophyllum commune). Các (1,3)-β-D-glucan của nấm men có cấu tạo tương tự như của nấm nhưng có mạch nhánh dài hơn. Các (1,3)-β-D-glucan của thực vật bậc cao là một mạch thẳng trên đó xen kẽ giữa những đoạn mạch đường nối với nhau bằng dây nối 1→3 là những đoạn có cấu tạo 1→4. Tỉ lệ giữa phần có cấu tạo 1→3 và phần có cấu tạo 1→4 khác nhau tùy theo từng loại thực vật.

Các mạch nhánh này còn có thể kết hợp với protein tạo nên các Proteopolysaccharid phức tạp, ví dụ như Polysaccharid-k (PSK) và PSK trong nấm vân chi (Trametes versicolor).

Beta Glucan khám phá và ứng dụng chăm sóc sức khỏe
Betaglucan có cấu tạo là một chuỗi dài các phân tử đường Polysaccharide.

Tính chất của Beta Glucan

Dây nối Beta Glucan làm cho mạch Polysaccharid có dạng xoắn tương tự tinh bột. Cũng như các gôm, Pectin và chất nhầy,  Beta Glucan tan trong nước nóng và tan một phần trong nước lạnh. Dung dịch nước của các Beta Glucan ở nồng độ cao có độ nhớt cao. Do có cấu trúc mạch xoắn nên dung dịch Beta Glucan trong nước cũng có tính chất tạo gel. Mức độ hòa tan và khả năng tạo gel của Beta Glucan phụ thuộc vào khối lượng phân tử và mức độ phân nhánh của chúng.

Tác dụng dược lý và công dụng

Đặc tính sinh học quan trọng được chú ý nhiều nhất của Beta Glucan là tác dụng của chúng trên cơ chê sức đề kháng tự nhiên. Các nghiên cứu cho thấy nhiều Beta Glucan là những chất có tác dụng kích thích sức đề kháng bẩm sinh. Beta Glucan có tác dụng làm tăng đáp ứng miễn dịch ở các bạch cầu và các tế bào biểu mô mà tác dụng chủ yếu là điều hòa sản xuất cytokin.

Các nghiên cứu in Vitro cho thấy một số Beta Glucan có tác dụng làm gia tăng các hoạt động chức năng của đại thực bào kích thích tiết TNFα, làm hoạt hóa chức năng kháng khuẩn của bạch cầu đơn nhân và bạch cầu trung tính, làm tăng đáp ứng miễn dịch bởi gia tăng sản xuất Cytokin tiền viêm, bùng phát oxy hóa và sản xuất Chemokin. Các đặc tính này giúp cơ thể chống lại sự nhiễm khuẩn cũng như tiêu diệt các tác nhân gây bệnh. Hồng cầu người khi ủ với Beta Glucan nấm men cũng cho thấy sự gia tăng sản xuất TNFα, IL-6, IL-8 và TF. Các thử nghiệm trên người bằng cách tiêm truyền PGG-glucan (Betafectin) thu được từ nấm men bia Saccharomyces cerevisiae trên các bệnh nhân giải phẫu có nguy cơ cao có tác dụng giảm nguy cơ nhiễm trùng, mức độ sử dụng kháng sinh và rút ngắn thời gian săn sóc đặc điểm và tăng khả năng sống so với Placebo (nước muối sinh lý).

Beta Glucan làm tăng sản xuất đại thực bào, bạch cầu và các tế bào tiêu diệt ung thư tự nhiên của cơ thể cũng như tăng hoạt tính của các tế bào T-helper, làm tăng mức IL-1 và TNFα. Các yếu tố này có tác dụng ngăn cản sự phát triển khối u trên động vật thử nghiệm. Polysaccharid trong vân chi (Trametes vesicolor) sau khi uống 48 – 72 giờ có thể làm tăng hoạt tính của sức đề kháng tự nhiên tới 30 lần hoặc hơn.

Theo viện nghiên cứu Ung thư Mỹ, các  Beta Glucan ở dạng hòa tan gắn kết với các bạch cầu ở bổ thể Receptor 3 (CR3) của vùng Lectin, làm mồi cho Receptor khởi đầu quá trình mất nhân gây độc tính của các bạch cầu khi bạch cầu CR3 gắn kết với khối u mặt ngoài có bổ thể 3 (iC3b). Như vậy, sự gắn kết của các Beta Glucan vào lớp CR3 của bạch cầu sẽ kích thích bạch cầu tiêu diệt các tế bào khối u có lớp vỏ iC3b.

Các nghiên cứu tiền lâm sàng cũng cho thấy việc sử dụng các Beta Glucan của men bia với các kháng thể đơn dòng chống ung thư (mAb) cũng cải thiện việc áp chế khối u cũng như tăng thời gian sống, gợi ý cho việc sử dụng sự kết hợp này trong điều trị bệnh nhân ung thư. Sử dụng Beta Glucan nấm men với Bevacizumab làm gia tăng tác dụng của thuốc này.

Beta Gucan cũng được nghiên cứu sử dụng cùng với hóa chất trị ung thư làm tăng hiệu quả điều trị. Tại Nhật Bản, dịch chiết men bia chứa chủ yếu là các Beta Glucan được chấp thuận sử dụng từ lâu dưới dạng tiêm truyền như là liệu pháp bổ trợ cho hóa trị ung thư. Tại Mỹ, các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III đang được thực hiện trên những phác đồ kết hợp này.

Các Beta Glucan còn có hiệu quả rõ rệt trên sự phục hồi của các bệnh nhân sau xạ trị và hóa trị ung thư do giúp thúc đẩy sự phục hồi của tủy xương.

Các Beta Glucan còn có tác dụng hạ cholesterol trong máu do chúng kết hợp với Cholesterol và các Acid mật và giúp thải các chất này qua phân, ví dụ như Beta Glucan trong cám lúa mì. Trong đường tiêu hóa, các Beta Glucan ngăn cản sự hấp thu Cholesterol từ thức ăn.

Cũng như các chất xơ tan trong nước khác, Beta Glucan có tác dụng làm giảm sự tăng đường huyết, đặc biệt là sau bữa ăn do chúng làm chậm lại sự làm rỗng dạ dày dẫn tới làm cho việc hấp thu Glucose điều hòa hơn, làm gia tăng sản xuất IL-1α ở các đại thực bào và tăng tiết IL-2, IFNα và IL-4 ở tế bào tụy. Beta Glucan cũng làm tăng sự nhạy cảm với Insulin của cơ quan.

Nguồn Beta Glucan trong thiên nhiên

Các dược liệu hay thực phẩm quan trọng chứa Beta Glucan là: nấm Phục linh (Poria cocos), Linh chi (Ganoderma lucidum), nấm Đông cô (Lentinus edodes), Grifola frondosa (nấm Tọa kê, nấm Múa), nấm men bia (Saccharomyces cerevisiae). Ngoài ra, còn gặp trong một số loài rong biển. Trong nấm Phục Linh, hàm lượng các Beta Glucan có thể tới 94% dược liệu khô. Trong cám của một số loại ngũ cốc họ lúa như lúa mạch (7%), yến mạch (5%), lúa mạch đen (2%) và lúa mì (<1%) cũng có nhiều dẫn chất Beta Glucan.

Kết luận:Với cơ chế tác động tới sức đề kháng tự nhiên để tạo ra các “sát thủ” đối với các mầm bệnh xâm nhập từ bên ngoài, Beta Glucan không chỉ là “khắc tinh” đối với tế bào ung thư mà còn là “dũng sĩ” phòng ngự tăng sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Các công dụng đặc hiệu của Beta Glucan thực sự hữu ích và ý nghĩa đối với việc chăm sóc, nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật của con người.

Dược Sĩ. Nguyễn Đình Hải

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *